Zelfredzaamheid: doe-het-zelf geneeskunde

De corona-pandemie zet de gezondheidszorg enorm onder druk en de deskundigen verwachten dat dit nog wel enige tijd kan duren. Dat betekent (terecht) dat je met ‘gewone’ klachten een stuk minder welkom bent op het spreekuur van de huisarts of de spoedeisende hulp van het ziekenhuis. Zelfredzaamheid is dus geboden, maar hoe doe je dat eigenlijk?

In een ander bericht op deze website schreven we al over de uitgangspunten van EHBO en het Oranje Kruis Boekje (160 pagina’s) met de allerbelangrijkste basisregels van EHBO en de meest voorkomende praktische handelingen, voorzien van kleurenfoto’s ter illustratie. Heb je kinderen of woon je in een kinderrijke buurt, dan is het boekje “Eerste Hulp aan Kinderen” van het Oranje Kruis ook het aanbevelen waard.

Ook publiceerden we dit artikel over hoe moeilijk het is om zelf te bepalen of je klacht nou wel of niet ernstig genoeg is om de huisarts te bellen, met als voorbeeld hoofdpijn. Met hoofdpijn hoef je namelijk meestal NIET naar de dokter, maar soms juist weer wel.

Medische Handboeken

Voor wie verder wil gaan dan de standaard EHBO-cursus en zich echt serieus wil voorbereiden op een periode zonder medische voorzieningen is een stapeltje medische handboeken in de boekenkast aan te raden.

Hier kunnen we afkijken wat gebruikelijk is onder zeezeilers en andere mensen die zich vrijwillig in situaties begeven waar geen medische hulp beschikbaar is. Denk aan bergbeklimmers, ontdekkingsreizigers of onderzoekers op Antarctica.
De regel is dat het geen enkele zin heeft om medische apparatuur en gespecialiseerde medicijnen op voorraad te hebben als je niet weet hoe, en in welke situaties je die veilig kunt gebruiken. Met de juiste handboeken en naslagwerken in huis kom je in noodsituaties een heel eind. Schrijver dezes is een groot fan van de volgende drie boeken:

  1. A comprehensive guide to Wilderness & Travel Medicine van Eric A. Weiss, Adventure Medical Kits, ISBN 0-9659768-1-5.
  2. Skippers Medical Emergency Handbook, D. Campbell Mackenzie en Spike Briggs, Adlard Coles, ISBN 9781472960207.
  3. Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, Geert Verhelst. Meer dan 700 pagina’s zeer goed gefundeerde informatie over de geneeskrachtige werking van kruiden en planten. ISBN 9789080778467.
Medische handboeken

De eerste twee boeken zijn heel praktische handleidingen die je helpen om te handelen in medische noodsituaties. Overzichtelijk ingedeeld en heel praktisch geschreven. Kunnen levens redden in noodgevallen. Het boek van Eric Weiss geeft daarnaast ook nog eens fascinerende geïmproviseerde oplossingen voor veelvoorkomende problemen. Zo leren we hoe je een hoofdwond kunnen hechten met je eigen haar en een stukje flosdraad, en dat honing de wondgenezing bevordert. Dit lijkt misschien een ver van je bed-show op dit moment, maar wie durft nog voorspellingen te doen over de beschikbaarheid van medische hulp in tijden van Corona?

Het eerstgenoemde boek (van Eric Weiss) is HIER overigens gratis te downloaden.

Welke problemen kunnen we verwachten?

Om beter te kunnen inschatten wat voor medische spullen en geneesmiddelen je nodig hebt is het goed na te denken over de kwetsuren die het vaakst zullen voorkomen in een situatie waarin iedereen op zichzelf is aangewezen.
Kneuzingen, (schaaf-)wonden en blaren gaan we veel tegenkomen. Nu we thuis zitten en op ons zelf zijn aangewezen gaan de kantoorwerkers onder ons misschien toch opeens wat meer lichamelijke arbeid verrichten dan normaal, simpelweg omdat je er de tijd voor hebt. Mensen moeten opeens lichamelijke arbeid gaan verrichten en dat zijn we niet meer gewend. Houthakken voor de kachel is zwaar werk. Rugpijn, pijn in nek en schouders, splinters, blaren en wonden door ongelukken zullen veel vaker voorkomen dan we gewend zijn.

Nu zijn wondjes op zichzelf niet zo’n probleem, de meesten genezen vanzelf weer. Behalve als ze ontstoken raken. En die kans is natuurlijk een stuk groter als je buiten aan het werk bent. Ons immuunsysteem is ingesteld geraakt op een onnatuurlijk steriele leefomgeving en gaat al snel op tilt van al die bacteriën, zelfs bij volledig gezonde personen.

Reken ook op problemen met de spijsvertering en de stoelgang als ons dieet noodgedwongen gaat veranderen doordat veel gebruikelijk producten niet meer beschikbaar zijn in de supermarkt.

Nu we dit op een rijtje hebben kunnen we alvast een lijstje maken van dingen die je zeker in voldoende mate op voorraad moet hebben. De inhoud van een standaard EHBO-koffer geeft wat houvast, maar is absoluut onvoldoende voor een langere periode van zelfredzaamheid. De standaardlijstjes gaan er namelijk van uit dat je na een ongelukje even langs de drogist kunt rijden om je koffer aan te vullen. Wij gaan er voor het gemak van uit dat dit minimaal twee weken lang niet kan, omdat de drogist en de apotheek misschien wel dicht zijn, of niks meer op voorraad hebben.

Dit zit er in een standaard EHBO-koffer:

Inhoud speciaal voor de BHV’er

  • 1 x Handelingen Eerste Hulp
  • 2 x Hechtstrips (zwaluwstaartjes) 3 mm x 75 mm (5 stuks)
  • 1 x Reddingsdeken goud/zilver 1 x Safe kiss beademingsdoekje
  • 1 x Verbanddoek steriel 60 cm x 80 cm
  • 2 x Zelfklevend verband 8 cm x 4 m

Algemene EHBO-artikelen

  • 1 x Allesknipper 18 cm
  • 1 x Reinigingsalcohol (desinfectant) 30 ml
  • 1 x Pleisterstrip 6 cm x 1 m
  • 1 x Rol hechtpleister 2,5 cm x 5 m
  • 1 x Splinterpincet 8 cm RVS
  • 2 x Vinyl handschoenen per paar maat L
  • 1 x Wondpleister assortiment (15 stuks) Algemene verbandartikelen
  • 2 x Elastisch hydrofiele zwachtel 6 cm x 4 m
  • 4 x Gaaskompres 5 cm x 7,5 cm (1/16) cm steriel 4 x Gaaskompres 10 cm x 10 cm steriel
  • 5 x Niet verklevend wondkompres 10 cm x 10 cm 2 x Snelverband 10 cm x 12 cm gerold (nr. 3)
  • 2 x Snelverband 6 cm x 8 cm gerold (nr. 1)
  • 2 x Ideaal zwachtel 8 cm x 5 m
  • 2 x Ideaal zwachtel 6 cm x 5 m
  • 1 x Vingerbobs textiel (5 stuks)

Wij zouden in ieder geval minimaal 10 keer zoveel van alle verbandmiddelen op voorraad houden en dat geldt zeker ook voor de hechtstrips (zwaluwstaartjes). Wonden, zelfs het kleinste wondje, moet verbonden worden om ontstekingen te voorkomen, zeker in een situatie waarin medische hulp mogelijk niet beschikbaar is. En vervolgens liefst meerdere keren per dag verschoond. Dan gaat het hard met je voorraden!

En waarom niet een hele doos met 100 paar Vinyl handschoenen? Kost bijna niks, is tijdens een corona-pandemie geld waard op de zwarte markt en kun je ook voor andere (smerige) klusjes gebruiken.

Elders op de website gaan we dieper in op de noodvoorraden die je in huis zou moeten hebben om goed voorbereid te zijn op een calamiteit die minimaal een paar weken duurt, zoals de huidige corona-pandemie. Lees bijvoorbeeld DIT ARTIKEL.